کمال گرایی خودمحور چیست؟
کمال گرایی خودمحور، یک ویژگی شخصیتی است که با انتظارات سخت گیرانه و استانداردهای بالا و ایدههای خاص در مورد نحوه رسیدن به یک نتیجه مطلوب تعریف میشود. کمال گراها بسیار کوشا و پرتلاش و قابل اتکا و با برنامه ریزی می باشند. این افراد گاهی در اثر برآورده نشدن انتظاراتشان بسیار مضطرب و نگران می شوند و گاهی هم این کمال گرایی به حدی می رسد که روی زندگی فرد و اطرافیانش تأثیر منفی میگذارد. افراد کمال گرا از طرفی به علت دستاوردهایشان مورد تحسین قرار میگیرند. اما از طرفی هم به دلیل سخت گیری و کنترل گری بیش از حد با انتقاد روبرو میشوند. در نتیجه در دوگانگی عجیبی گرفتار می شوند. در این مواقع صحبت کردن با مشاور و روان شناس میتواند کمک زیادی به متعادل کردن خواستهها و انتظارات این افراد کند.
انواع کمال گرایی
کمال گرایی دلایل مختلف فردی و محیطی دارد و به شکلهای متفاوتی بروز می کند. روانشناسان طبق تحقیقاتی که انجام داده اند، معتقدند که کمال گرایی 3 نوع مختلف دارد.
-
کمال گرایی خودمحور (Self-oriented)
نوعی کمال گرایی است که از ذهن خود فرد نشات می گیرد و بزرگترین منتقد، خود فرد است. معمولاً اینگونه افراد استانداردهای بسیار بالایی برای خود تعیین می کنند و اگر به آنها نرسند، خود را سرزنش میکنند. اگر از کمال گرایی خود محور به طور مناسب و منعطف استفاده کنید، میتوانید بسیار با انگیزه شوید و به مراتب بالایی دست یابید. اما در صورت کنترل نشدن میتواند سبب اضطراب و افسردگی شما شود.
-
کمال گرایی تجویز شده از طرف جامعه (Socially Prescribed)
در این نوع کمال گرایی از طرف جامعه و دیگران به شما القا می شود و سعی میکنید خود را به انتظاراتی که جامعه از شما دارد، نزدیکتر سازید و نگران این هستید که اگر بهترین خود نباشید، جامعه و اطرافیانتان شما را نپذیرد. این استانداردهای خارجی ممکن است به واسطه خانواده، محیط کار، فرهنگ و یا جامعه شکل گرفته بگیرند.
-
کمال گرایی دگر محور (Other-oriented)
در این نوع کمال گرایی، شما از دیگران انتظار دارید که بینقص باشند و همین باعث می شود که از طرف دیگران قضاوت و سرزنش شوید. اگر از کسی درخواست کاری کنید، انتظار دارید که کار دقیقاً به همان شکلی که مورد نظرتان است و بدون هیچ عیب و نقصی انجام شود و تحمل اشتباه دیگران را ندارید. این نوع کمال گرایی سبب میشود در روابط و به خصوص کار با دیگران سخت بگیرید و به دیگران آسیب برسانید و آنها را تحت فشار قرار دهید.
کمال گرایی خوب یا بد؟
بسیاری از افراد در کار و زندگی خود کمال گرا هستند. کمالگرایی به خودی خود مشکلی به وجود نمیآورد. افراد کمال گرا کارها را بدون عیب و نقصی انجام میدهند و انگیزه بیشتری دارند و وظیفه شناس هستند. بنابراین کمال گرایی میتواند از ویژگیهای خوب محسوب شود و باعث پیشرفت افراد گردد. تفاوت کمال گرایی مثبت و کمال گرایی منفی در این است که کمال گرایی مثبت فرد را به سمت پیشرفت و رشد سوق میدهد، در حالی که کمال گرایی منفی باعث اضطراب، نارضایتی دائمی و ترس از شکست میشود. اما در اکثر مواقع کمال گرایی فراتر از این می رود و ویژگیهای دیگری مانند ترس از شکست یا سرزنش گری را در افراد به وجود میآورد. این موضوع می تواند اثرات منفی زیادی بر افراد بگذارد و کنترل آنها بسیار دشوار شود. پس بسیار مهم است که به این نکات منفی آگاه باشید و در صورت مشاهده آنها از کمال گرایی افراطی و آسیب آنها جلوگیری کنید. اما کمال گرایی چه تأثیرهای منفی بر ما میگذارد؟ با ما همراه شوید تا در مورد اثرات منفی کمال گرایی در زندگی با هم صحبت کنیم:
-
انجام کارها به یک روش خاص
اگر کمال گرا هستید حتما روش خاصی برای انجام کارهایتان دارید و ممکن است همه افراد آنها را درک نکنند. به محض اینکه شرایطی در چارچوب ذهنی شما قرار نگیرد و با رویکردتان متفاوت باشد، برای شما قابل قبول نمی شود. به همین دلیل ممکن است یافتن شریک یا افرادی که مناسب کار باشند، سخت شود.
-
رویکرد صفر یا صدی به مسائل
افراد کمال گرا دوست دارند کارهایشان را بهترین شکل ممکن انجام دهند. حتی اگر کارهایشان را خیلی خوب انجام دهند هم ممکن است برایشان قابل قبول نباشد و آن را یک شکست بینند. در واقع چیزی بین شکست و ایده آل برای این گونه افراد وجود ندارد.
-
به تعویق انداختن کارها برای پیدا کردن زمان مناسب
کسانی که کمالگرا هستند همواره منتظر رسیدن زمان مناسب برای انجام کارهای شان هستند تا کار خود را با بهترین کیفیت انجام دهند. اما ممکن است انجام کارهایشان را به همین علت مدتها به تعویق بیندازند.
-
افسردگی از شکست
تمرکز این افراد بیشتر بر روی نتیجه نهایی است. به همین دلیل ممکن است فرآیند کار و آنچه برای رسیدن به آن نیاز دارند، اهمیت چندانی برایشان نداشته باشد. اما اگر نتیجه آن گونه که پیشبینی کردهاند، پیش نرود، رنجیده خاطر و افسرده می شوند.
-
صرف مقدار زیادی زمان برای ارائه بهترین کار
زمانی که دوست دارید کارهایتان بینقصی و کمال پیش برود، غیرمنتظره نیست که از خواب، سلامت و یا زمان شخصی خود بگذرید تا کار های خود را با بالاترین استاندارد و به بهترین شکل ارائه دهید. انجام این کار برای شما بخشی از هدف و مسیر رسیدن به بهترین نتیجه محسوب میشود و ممکن است در طولانیمدت بسیار آسیبزننده شود.
اگر شما درگیر این مشکلات هستید پیشنهاد می شود کتاب صوتی کار عمیق را گوش دهید.
6 راهکار رسیدن به تعادل در کمال گرایی
کمالگرایی متعادل و کنترل شده یک ویژگی شخصیتی بسیار مثبت و رشد دهنده محسوب می شود. بنابراین اگر کمالگرا هستید، نیازی نیست این خصوصیت را درون خود از بین ببرید، بلکه با استفاده از راهکارهایی مفید میتوانید این ویژگی را در راستای اهداف خود به کار ببرید. برخی از این راهکارها عبارتند از:
هدفهای کوچک و واقعی تعیین کنید.
رسیدن به هدفهای بزرگ سخت است و به زمان بیشتری نیاز دارد. همچنین ممکن است استرس و شکست را هم تجربه کنید. ایجاد هدفهای کوچک باعث میشود نقاط عطف بیشتری به وجود بیاید و انگیزه و احساس موفقیت بیشتر را کسب کنید. همچنین این امکان را برای شما فراهم میسازد تا در صورت غیرواقعی بودن هدفتان یا نادرستی روش، مسیر و هدف خود را تغییر دهید.
منتقد درونی خود را به چالش بکشید.
شما هم مانند بیشتر افراد کمالگرا یک منتقد و صدای درونی دارید که مداوم به شما میگوید که تلاشتان کافی نیست و سعی کنید تلاش خود را بیشتر کنید. این مکالمات درونی ضربه بسیاری به اعتماد به نفس شما میزند و جلوی بهرهوریتان را هم میگیرد. با تمرین مکالمات درونی مثبت، تغییر بسیاری در اعتماد به نفس و انگیزه شما ایجاد می شود و حس بهتری نسبت به خودتان پیدا میکنید.
بیشتر بخوانید : تفاوت کمال گرایی مثبت و منفی
موفقیتهای خود را جشن بگیرید.
موفقیتها کمتر از شکستها در ذهن میمانند. به همین دلیل بهتر است تا موفقیتهایتان را برای خود تکرار کنید و آنها را جشن بگیرید. همچنین تلاش سالم زمانی اتفاق میافتد که به غیر از خود بتوانید موفقیتهای اطرافیانتان را هم ببینند و آنها را تحسین کنید. بنابراین تشویق و توانمندسازی اطرافیان و خوشحالی برای موفقیتهای آنها بسیار کمک کننده است و باعث می شود که تمرکز را از خودتان بردارید و بتوانید رقابت سالمتری داشته باشید.
هزینهای که میپردازید را بررسی کنید.
بهایی را که در ازای کار های غیر واقعی تان می پردازید را باید بررسی کنید. سلامت جسمی و روانی شما بسیار اهمیت دارد و نباید آنها را به خطر بیاندازید. پس ابعاد مختلف این موضوع را بررسی نمایید و مطمئن شوید که ارزش انجام چنین کارهایی را دارید.
رویکرد صفر و صدی نداشته باشید.
اگر یکی از پروژههای شما شکست بخورد یا بازخورد منفی بگیرید، به این معنا نیست که شما آدم بیاستعداد یا ناتوانی هستید. احتمالاً هم زمان بسیاری را برای فکر کردن به این اتفاق بگذارید و یا ممکن است تفکر وسواس گونه و بیش از حد درباره اشتباهات خود دارید. در این مواقع ذهن خود را متوقف کنید و سعی کنید از زاویه دیگری به موضوع نگاه کنید. موفقیت بدون شکست معنایی ندارد و همه افراد در زندگی خود اشتباه میکنند. از این شکست ها تجربه کسب کنید و درس بگیرید.
نه گفتن را تمرین کنید.
افراد کمال گرا معمولاً با نه گفتن مشکل دارند، زیرا میخواهند در چشم همه بهترین باشند و همه کارها را به بهترین شکل ممکن به انجام برسانند. همین امر سبب میشود به اجبار کارهایی را بپذیرند که از توان آنها خارج است و دچار اضطراب می شوند. نه گفتن را تمرین کنید و سلامت خودتان را در اولویت قرار دهید.
همچنین برای مقابله با وسواس فکری که معمولاً همراه با کمال گرایی دیده میشود، میتوانید از روشهایی مانند نوشتن افکار وسواسی، تنفس عمیق، تکنیک توقف فکر و تمرکز بر زمان حال کمک بگیرید.
اگر فردی کمال گرا هستید و همواره تمایل دارید بهترین باشید، کتاب صوتی چگونه کمال گرا نباشیم را حتماً بشنوید.
